Trong hoạt động xuất nhập khẩu, cước vận tải biển quốc tế là một trong những khoản chi phí quan trọng mà doanh nghiệp cần tính toán trước khi ký kết hợp đồng mua bán. Mức cước này ảnh hưởng trực tiếp đến giá vốn hàng hóa, kế hoạch giao hàng và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, giá vận chuyển đường biển không cố định mà có thể thay đổi tùy theo tuyến vận chuyển, loại hàng, lượng hàng cần gửi và tình hình thị trường tại từng thời điểm. Ngoài cước chính, doanh nghiệp còn có thể phải thanh toán các khoản phụ phí liên quan đến cảng, container và chứng từ vận chuyển.

Vậy cước vận tải biển quốc tế phụ thuộc vào những yếu tố nào? Làm thế nào để doanh nghiệp chủ động kiểm soát chi phí logistics khi xuất khẩu hoặc nhập khẩu hàng hóa? Hãy cùng tìm hiểu 8 yếu tố quan trọng dưới đây. Hãy cùng Han Exim tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Cước vận tải biển quốc tế là gì?

Cước vận tải biển quốc tế là khoản phí trả cho dịch vụ vận chuyển hàng hóa bằng đường biển giữa các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ. Hàng hóa có thể được vận chuyển bằng container nguyên (FCL), hàng lẻ ghép container (LCL) hoặc các phương tiện chuyên dụng tùy theo đặc điểm của lô hàng.

Thông thường, mức cước được xác định dựa trên tuyến vận chuyển, loại container, khối lượng hoặc thể tích hàng hóa và điều kiện thị trường. Một số báo giá chỉ bao gồm cước vận chuyển chính, trong khi các chi phí tại cảng đi, cảng đến hoặc phí giao hàng nội địa có thể được tính riêng.

Vì vậy, khi nhận báo giá từ hãng tàu hoặc đơn vị giao nhận, doanh nghiệp cần kiểm tra phạm vi dịch vụ để xác định tổng chi phí thực tế của lô hàng.

2. 8 yếu tố ảnh hưởng đến cước vận tải biển quốc tế

2.1. Tuyến đường vận chuyển và khoảng cách giữa hai cảng

Tuyến đường biển là một trong những yếu tố đầu tiên quyết định giá cước vận chuyển. Mỗi tuyến có đặc điểm riêng về khoảng cách, thời gian hành trình, số điểm trung chuyển và mức độ khai thác của các hãng tàu.

Chẳng hạn, chi phí vận chuyển hàng từ Việt Nam đến các cảng châu Á có thể khác đáng kể so với tuyến đi châu Âu hoặc Bắc Mỹ. Tuyến có nhiều điểm trung chuyển hoặc phải đi vòng do điều kiện hàng hải cũng có thể phát sinh thêm chi phí.

Bên cạnh khoảng cách, doanh nghiệp cần xem xét cảng xếp hàng và cảng dỡ hàng. Những cảng có lượng hàng lớn, nhiều hãng tàu khai thác và lịch tàu thường xuyên có thể mang đến nhiều lựa chọn hơn về giá cước và thời gian vận chuyển.

2.2. Loại hàng hóa và phương thức đóng hàng

Đặc tính của hàng hóa ảnh hưởng trực tiếp đến cách vận chuyển và chi phí cần thanh toán. Hàng thông thường thường có phương án vận chuyển đơn giản hơn so với hàng nguy hiểm, hàng cần kiểm soát nhiệt độ hoặc hàng có kích thước đặc biệt.

Hiện nay, hai hình thức vận chuyển container phổ biến là:

- FCL (Full Container Load): Doanh nghiệp thuê nguyên container để vận chuyển hàng hóa. Hình thức này phù hợp với lô hàng có số lượng lớn hoặc cần sử dụng riêng container.

- LCL (Less than Container Load): Hàng hóa được ghép chung container với các lô hàng khác. Đây là lựa chọn phù hợp khi lượng hàng chưa đủ để thuê nguyên container.

Ngoài ra, hàng dễ vỡ, hàng quá khổ hoặc hàng cần thiết bị chuyên dụng có thể phát sinh chi phí đóng gói, xếp dỡ và bảo quản riêng.

Do đó, doanh nghiệp nên xác định chính xác loại hàng, quy cách đóng gói và phương án vận chuyển trước khi yêu cầu báo giá.

2.3. Khối lượng, thể tích và loại container sử dụng

Số lượng hàng hóa và cách đóng gói có ảnh hưởng lớn đến chi phí vận tải biển. Với hàng FCL, doanh nghiệp cần lựa chọn loại container phù hợp với thể tích, trọng lượng và đặc điểm của hàng hóa.

Các loại container thường gặp gồm container 20 feet, 40 feet và 40 feet cao (High Cube). Nếu hàng hóa cồng kềnh nhưng nhẹ, việc lựa chọn container có dung tích phù hợp sẽ giúp tận dụng không gian hiệu quả hơn.

Đối với hàng LCL, cước thường được tính dựa trên thể tích hoặc trọng lượng theo quy tắc tính cước của đơn vị vận chuyển. Vì vậy, hàng có kích thước lớn nhưng trọng lượng thấp vẫn có thể có chi phí vận chuyển đáng kể.

Để hạn chế chi phí không cần thiết, doanh nghiệp nên tối ưu cách sắp xếp hàng, sử dụng bao bì phù hợp và kiểm tra kích thước kiện hàng trước khi chốt booking.

2.4. Cung và cầu trên thị trường vận tải biển

Giá cước vận tải biển quốc tế chịu ảnh hưởng từ sự cân bằng giữa năng lực vận chuyển của hãng tàu và nhu cầu gửi hàng của thị trường.

Khi lượng hàng xuất nhập khẩu tăng mạnh nhưng số lượng chỗ trên tàu không đáp ứng đủ nhu cầu, giá cước có thể tăng. Ngược lại, khi nhu cầu vận chuyển giảm hoặc năng lực khai thác dư thừa, doanh nghiệp có thể có thêm cơ hội thương lượng mức giá tốt hơn.

Tình trạng thiếu container rỗng, ùn tắc tại cảng hoặc thiếu chỗ trên tàu cũng có thể khiến việc đặt chỗ trở nên khó khăn và làm tăng chi phí logistics.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên theo dõi thị trường, lập kế hoạch giao hàng sớm và trao đổi với đơn vị giao nhận để chủ động hơn trong việc lựa chọn lịch tàu.

2.5. Mùa cao điểm xuất nhập khẩu

Nhu cầu vận chuyển đường biển thường biến động theo mùa và kế hoạch kinh doanh của các thị trường nhập khẩu.

Trước những giai đoạn mua sắm lớn, lễ hội hoặc mùa nhập hàng phục vụ sản xuất, nhiều doanh nghiệp có xu hướng tăng lượng hàng xuất đi. Khi nhu cầu booking tăng nhanh, giá cước và mức độ cạnh tranh chỗ trên tàu có thể thay đổi.

Nếu đặt chỗ quá sát ngày hàng sẵn sàng, doanh nghiệp có thể gặp tình trạng thiếu chỗ, phải chuyển sang chuyến tàu khác hoặc phát sinh chi phí lưu kho do lịch vận chuyển không phù hợp.

Để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp nên xây dựng kế hoạch xuất hàng từ sớm, chuẩn bị chứng từ đầy đủ và trao đổi trước với hãng tàu hoặc forwarder về thời gian dự kiến đóng hàng.

2.6. Giá nhiên liệu và các khoản phụ phí vận tải

Nhiên liệu là một trong những yếu tố cấu thành chi phí khai thác tàu biển. Khi giá nhiên liệu thay đổi, chi phí vận hành của hãng tàu cũng có thể biến động theo.

Ngoài cước vận chuyển chính, doanh nghiệp có thể gặp một số khoản phụ phí như:

- BAF (Bunker Adjustment Factor): Phụ phí điều chỉnh liên quan đến nhiên liệu.

- THC (Terminal Handling Charge): Phí xếp dỡ container tại cảng theo phạm vi áp dụng.

- DOC Fee: Phí chứng từ.

- PSS (Peak Season Surcharge): Phụ phí mùa cao điểm, nếu được áp dụng.

- Phụ phí an ninh hoặc các khoản phụ phí tuyến vận chuyển: Tùy theo chính sách và điều kiện khai thác thực tế.

Không phải mọi lô hàng đều áp dụng tất cả các khoản phí trên. Mức thu và cách tính còn phụ thuộc vào hãng tàu, tuyến vận chuyển, cảng đi, cảng đến và điều kiện báo giá.

Vì vậy, doanh nghiệp nên yêu cầu bảng báo giá thể hiện rõ cước chính, các khoản phụ phí, đồng tiền thanh toán và thời hạn hiệu lực để tránh nhầm lẫn khi dự toán ngân sách.

2.7. Tình hình địa chính trị và điều kiện hàng hải

Các yếu tố bên ngoài như xung đột địa chính trị, thời tiết cực đoan, sự cố tại tuyến hàng hải hoặc hạn chế hoạt động của cảng có thể ảnh hưởng đến hành trình của tàu biển.

Khi tuyến đường vận chuyển gặp rủi ro, hãng tàu có thể phải điều chỉnh lịch trình, thay đổi tuyến đi hoặc bổ sung điểm trung chuyển. Những thay đổi này có thể kéo dài thời gian vận chuyển và làm phát sinh thêm chi phí nhiên liệu, khai thác hoặc phụ phí liên quan.

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến cước vận tải mà còn tác động đến thời hạn giao hàng, kế hoạch sản xuất và lịch thanh toán với đối tác.

Doanh nghiệp nên thường xuyên cập nhật thông báo từ hãng tàu, kiểm tra thời gian vận chuyển dự kiến và cân nhắc phương án dự phòng đối với những lô hàng có thời hạn giao nhận nghiêm ngặt.

2.8. Điều kiện giao hàng và phạm vi dịch vụ logistics

Điều kiện giao hàng theo Incoterms cũng ảnh hưởng đến cách phân chia trách nhiệm và chi phí vận chuyển giữa người bán và người mua.

Ví dụ, với điều kiện FOB, người bán thường chịu trách nhiệm đưa hàng lên tàu tại cảng đi theo các nghĩa vụ được quy định; người mua thường tổ chức và thanh toán chặng vận tải biển chính. Trong khi đó, với điều kiện CFR, người bán ký hợp đồng và thanh toán cước vận chuyển đến cảng đích được chỉ định, nhưng rủi ro chuyển giao theo quy định của điều kiện này khi hàng đã ở trên tàu tại cảng đi.

Ngoài ra, báo giá có thể khác nhau tùy việc dịch vụ chỉ bao gồm vận chuyển cảng-cảng hay có thêm vận chuyển nội địa, thông quan, giao hàng tận nơi và các dịch vụ liên quan.

Doanh nghiệp cần xác định rõ điều kiện Incoterms, địa điểm được chỉ định và các chi phí bên nào chịu trước khi ký hợp đồng. Điều này giúp tránh tình trạng so sánh những báo giá có phạm vi dịch vụ khác nhau.

Read more: Quy trình đặt chỗ tàu biển trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa

3. Làm thế nào để tối ưu chi phí vận tải biển quốc tế?

Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến giá cước là bước đầu để doanh nghiệp xây dựng kế hoạch logistics hiệu quả. Dưới đây là một số giải pháp có thể áp dụng:

Thứ nhất, lập kế hoạch vận chuyển sớm. Việc dự kiến thời gian hàng sẵn sàng, lịch đóng container và thời hạn giao hàng giúp doanh nghiệp có thêm thời gian lựa chọn chuyến tàu phù hợp.

Thứ hai, so sánh báo giá từ nhiều đơn vị giao nhận. Khi so sánh, cần xem xét đầy đủ cước chính, phụ phí, thời gian vận chuyển, lịch tàu và phạm vi dịch vụ thay vì chỉ lựa chọn mức giá thấp nhất.

Thứ ba, tối ưu đóng gói và sử dụng container. Sắp xếp hàng hợp lý giúp tận dụng không gian, hạn chế lãng phí thể tích và giảm nguy cơ phát sinh chi phí do đóng hàng không phù hợp.

Thứ tư, lựa chọn FCL hoặc LCL theo nhu cầu thực tế. Doanh nghiệp cần tính toán tổng chi phí cho từng phương án, đặc biệt khi có lô hàng nhỏ nhưng thường xuyên hoặc lô hàng lớn cần vận chuyển cùng thời điểm.

Thứ năm, kiểm tra kỹ các khoản phí trước khi xác nhận booking. Cần làm rõ phí tại cảng đi, cảng đến, phụ phí áp dụng, thời hạn báo giá và những chi phí chưa bao gồm.

Thứ sáu, duy trì quan hệ với đối tác logistics uy tín. Đơn vị giao nhận có kinh nghiệm có thể hỗ trợ cập nhật lịch tàu, tư vấn phương án vận chuyển và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình giao nhận hàng hóa.

Các giải pháp trên không đảm bảo cước vận tải luôn ở mức thấp nhất, nhưng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc kiểm soát ngân sách và hạn chế những khoản chi phí ngoài dự kiến.

4. Những lưu ý khi nhận báo giá cước vận tải biển

Trước khi xác nhận sử dụng dịch vụ vận tải biển quốc tế, doanh nghiệp nên kiểm tra các thông tin sau:

- Cảng đi, cảng đến và địa điểm giao hàng cuối cùng.

- Loại hàng, số lượng, trọng lượng và thể tích hàng hóa.

- Loại container hoặc phương án vận chuyển FCL/LCL.

- Cước vận chuyển chính và các khoản phụ phí được áp dụng.

- Thời gian vận chuyển dự kiến, lịch tàu và thời hạn cut-off.

- Thời hạn hiệu lực của báo giá và điều kiện thanh toán.

- Các chi phí chưa bao gồm, chẳng hạn vận chuyển nội địa, thông quan, thuế hoặc phí phát sinh tại cảng đích.

Đặc biệt, cần phân biệt giữa cước vận tải biển và tổng chi phí logistics của lô hàng. Cước biển chỉ là một phần trong tổng ngân sách mà doanh nghiệp có thể phải chi trả để đưa hàng từ người bán đến người mua.

Việc kiểm tra kỹ báo giá và thống nhất trách nhiệm giữa các bên giúp hạn chế tranh chấp, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tính toán giá thành hàng hóa chính xác hơn.

Cước vận tải biển quốc tế chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, từ tuyến đường, loại hàng, thể tích container đến cung cầu thị trường, mùa cao điểm, giá nhiên liệu, tình hình hàng hải và điều kiện giao hàng.

Để kiểm soát chi phí hiệu quả, doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động lập kế hoạch vận chuyển, tối ưu đóng gói, so sánh báo giá trên cùng phạm vi dịch vụ và kiểm tra các khoản phụ phí trước khi xác nhận booking.

Việc trang bị kiến thức về vận tải biển và logistics không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế chi phí phát sinh mà còn nâng cao khả năng tổ chức hoạt động xuất nhập khẩu chuyên nghiệp.

Nếu bạn đang muốn tìm hiểu sâu hơn về nghiệp vụ vận tải quốc tế, quy trình booking tàu, chứng từ xuất nhập khẩu và cách phối hợp với các đơn vị logistics, hãy chủ động trau dồi kiến thức thực tế để nâng cao năng lực làm việc trong lĩnh vực này. Đừng quên theo dõi Fanpage của Han Exim để không bỏ lỡ những kiến thức hay và các kỹ năng mềm về xuất nhập khẩu nhé!

 

 

—————————————————————————
CLB Yêu Xuất Nhập Khẩu Hà Nội (HAN EXIM CLUB)
Đào tạo nghiệp vụ Xuất nhập khẩu & Logistics
Mobile: 0906246584 0986538963
Add: số 18 ngõ 67 Chùa Láng, quận Đống Đa, Hà Nội

Website: https://hanexim.edu.vn
Fanpage: https://www.facebook.com/giasuxuatnhapkhau
Facebook: https://www.facebook.com/lophocxuatnhapkhau